Salyangoz dişlilerde tanımlamalar

dor1 mm Sonsuz vida orta çapı d2 mm S-vida çarkının taksimat çapı γor ° Ortalama helis açısı αn ° Normal kavrama açısı px mm Eksenel hatve db1 mm Sonsuz vida dış çapı dt1 mm Sonsuz vida iç çapı ht1 mm Sonsuz vida taban derinliği hb1 mm Sonsuz vida diş başı  yüksekliği b1 mm Sonsuz vida boyu hb2 mm Sonsuz vida baş yüksekliği pn mm Normal kesitte hatve pz mm Toplam hatve  Salyangoz dişli redüktörün avantajları: Diğer redüktörlere göre sessiz çalışırlar. Aynı değerde çevirme oranı veya moment iletiminde daha küçük boyutlara sahiptirler. Bir kademede imax ≈ 60 (100) kolaylıkla yapılır. Özel hallerde daha büyük oranlarada ulaşılır. Salyangoz dişli redüktörün sakıncaları: Yanaklardaki sürtünme yüksek olduğundan fazla aşınma olur. Verim oranı oldukça düşüktür. Eksenel kuvvetler çok büyük olduğundan oldukça dayanıklı
yataklama gerektirirler. 1.1 Silindirik salyangoz dişlilerde geometrik bağıntılar 1.1.1 Salyangoz dişlilerde çevirme oranı “i” Salyangoz dişlilerin çevirme oranı “i” genelde devir sayılarının oranının yanında, kademeye giriş ve çıkış momentlerinin verilmesiyle gösterilir. Çevirme oranını “i” veya diş sayısı oranını “u” ve kademe verimini “η“ ile gösterecek olursak, şu formülü elde ederiz. i [-] indeksine göre çevirme oranı u [-] diş sayısı oranı n1, n2 1/s indeksine göre devir sayısı z1, z2 [-] indeksine göre diş sayısı Mt1, Mt2 Nm indeksine göre moment ηtop % toplam kademe verimi  Aşağıda Tablo 1.1 de önerilen sonsuz vida diş sayısı “z1” ve buna bağlı çevirme oranı “u” verilmiştir. Görüldüğü gibi en küçük çevirme oranı imin ≈ 5 , üst sınır çevirme oranı olarak imax ≈ 50 ... 60 alınır. Çevirme oranı i > 60 da redüktörde normal olmayan boyutlar ve çok fazla
aşınma ortaya çıkar. 1.1.2 Sonsuz vida dişlisinin boyutları 1.1.2.1 Sonsuz vida dişlisi, pinyonun ortalama helis açısı “γor” Pinyon şaftında diş cıvata vidası gibi açılmıştır. Pinyonun ortalama helis açısı “γor” Şekil. 1.5 de
görüldüğü gibi sonsuz vida yanağı orta çapı ile eksene dik düzlem arasındaki açıdır. Bu açı salyangoz çarkında helis açısı “β” dır. Genelde γor ≈ 15...25° arası olur. Eğer pinyonun ortalama helis açısı “γor” yı cıvatada olduğu gibi hatve ve ortalama yanak çapı ile gösterirsek:
 ⋅π
β = γ =
or1
z1 or d
p tan tan F. 1.2

ve bu formülden γor bulunur. 
π
β = γ =
or1
z1 or d
p arctan F. 1.3
pz1 mm pinyondaki hatve
dor1 mm sonsuz vidanın orta çapı
Sonsuz dişlideki taksimatları yakından inceleyecek olursak, şu bağıntıları buluruz. 1.1.2.2 Sonsuz vida dişlisinin (Pinyonun) hatvesi “pz1”  pz1 = z1 . px F. 1.4  pz1 mm pinyondaki hatve z1 [-] Pinyonun diş sayısı
px mm Eksenel taksimat

İzmir Torna Tornacılık Atölye Dişli Üretimi

Sistemin çalışması kısaca şöyledir: Tornanın fener miline bağlanan enkoder yardımıyla aynanın açısal konumu ve arabasına takılan lineer cetvel ile arabanın z eksenindeki konumu okunmaktadır. Bu konumlara karşılık gelen profilin referans konumu (xeksenindeki) bilgisayar hafızasından çağrılmakta ve kesme takımı konumunu ölçen transduserden (lineer cetvel) gelen sinyalle karşılaştırılmaktadır. Görülen hata kontrol işlemine tabi tutularak bir düzeltme sinyali hazırlanmakta ve servo yükselticiye kontrol sinyali ulaştırılmaktadır. Bu sinyal ile servo-yükseltici çıkışında servovalfı tahrik edecek bir akım oluşturulmakta ve servovalfa bağlı hidrolik silindir ile Kullanıcı oval kesitli bir profil işlemek istediğinde, kater referans konumunun belirlenmesi için araba
konumuna ek olarak, aynanın açısal konumunun da ölçülmesi gerekmektedir. Bu amaçla sistemde Heidenhein marka ROC412 model TTL tipi bir enkoder kullanılmıştır. Enkoderin çıkış sinyali “gray code” şeklinde ve 12 bit olup, bilgisayar yardımıyla bu kodlara karşılık gelen açısal değerler bulunmaktadır. Bilgisayara bağlı veri toplama ve kontrol kartı iki ayrı 8 bitlik sayısal giriş kanalına sahip olduğundan ve bu kanalları iki grup halinde peşpeşe okuyabildiğinden, enkoderin 8 bitlik kısmı kullanılmıştır. Böylece fener milinin bir turu 256 aralığa bölünerek konum kontrolu sağlanmıştır. Enkoderin TTL türündeki bilgi verme yapısı ve gray code üretme özelliğinden dolayı açısal konum okuma kabiliyeti yüksek hızlarda bile oldukça güvenli olmaktadır. Deneyler sırasında yanlış açısal konum bilgisine hiç rastlanmamıştır.