Genel boyutları

Eksenler açıklığı “a“
Eksenler açıklığı “a“ genelde dişlilerin geometrik büyüklükleri ile hesaplanır. Çok özel olarak eksen
açıklığı verilmişse dişlilerin geometrik büyüklükleri bu duruma göre hesaplanır ve çoğu zaman
profil kaydırması gerekli olur.
 2
d d
a or1+ 2 = F. 1.24

dor1 mm Sonsuz vidanın orta çapı
d2 mm Salyangoz dişli çarkın taksimat dairesi çapı
1.1.4.2 Kavrama oranları
Kavrama oranı bize diş dibi alt kesmesinin olup olmadığını gösterir. Konstruksiyon şartlarında i ≥ 5
ve z2 ≥ 20 ise alt kesme kontrolunün yapılması gerekmez. Salyangoz dişlilerdede normal kavrama
açısı αn = 20° kabul edilir.
Salyangoz dişlilerdede eksenel kavrama açısı “αx” şu şekilde hesaplanır:

 or
n x tan
tan
tan
γ
α
α = F. 1.25

αn ° Normal kavrama açısı, genelde αn = 20°
γor ° Ortalama helis açısı
1.1.4.3 Sonsuz vida kademesinde verim ve kayma hızı
Konstruksiyondaki mekanik benzerliğinden ötürü sonsuz vida kademesindeki verim hareket
cıvatalarındaki verim gibi hesaplanır. Sonsuz vida redüktöründeki toplam verimi ise; dişli
kademesindeki, toplam sızdırmazlık ve toplam yatakların veriminin toplamı kadardır.
 top Dk Stop ηYtop η =η ⋅η ⋅ F. 1.26

ηtop % Toplam verim 

ηDk % Sonsuz vida kademesindeki verim 

ηStop % Toplam sızdırmazlık verimi 

ηYtop % Toplam yatakların verimi 

Sonsuz vida kademesindeki verim; 

 

 tan( )'

tan 

or

or Dk

γ +ρ

γ η = F. 1.27 

 

γor ° Ortalama helis açısı 

ρ’ ° Sonsuz vida kademesindeki sürtünme açısı 

Konstruksiyonun yapımında hesaplar için Tablo 1.3 değerleri alınır. Konstruksiyon tammlanıp 

bütün parçalar son durumlarını aldıklarında verim F. 1.26 ile hesaplanır.

Salyangoz dişlilerde tanımlamalar

dor1 mm Sonsuz vida orta çapı d2 mm S-vida çarkının taksimat çapı γor ° Ortalama helis açısı αn ° Normal kavrama açısı px mm Eksenel hatve db1 mm Sonsuz vida dış çapı dt1 mm Sonsuz vida iç çapı ht1 mm Sonsuz vida taban derinliği hb1 mm Sonsuz vida diş başı  yüksekliği b1 mm Sonsuz vida boyu hb2 mm Sonsuz vida baş yüksekliği pn mm Normal kesitte hatve pz mm Toplam hatve  Salyangoz dişli redüktörün avantajları: Diğer redüktörlere göre sessiz çalışırlar. Aynı değerde çevirme oranı veya moment iletiminde daha küçük boyutlara sahiptirler. Bir kademede imax ≈ 60 (100) kolaylıkla yapılır. Özel hallerde daha büyük oranlarada ulaşılır. Salyangoz dişli redüktörün sakıncaları: Yanaklardaki sürtünme yüksek olduğundan fazla aşınma olur. Verim oranı oldukça düşüktür. Eksenel kuvvetler çok büyük olduğundan oldukça dayanıklı
yataklama gerektirirler. 1.1 Silindirik salyangoz dişlilerde geometrik bağıntılar 1.1.1 Salyangoz dişlilerde çevirme oranı “i” Salyangoz dişlilerin çevirme oranı “i” genelde devir sayılarının oranının yanında, kademeye giriş ve çıkış momentlerinin verilmesiyle gösterilir. Çevirme oranını “i” veya diş sayısı oranını “u” ve kademe verimini “η“ ile gösterecek olursak, şu formülü elde ederiz. i [-] indeksine göre çevirme oranı u [-] diş sayısı oranı n1, n2 1/s indeksine göre devir sayısı z1, z2 [-] indeksine göre diş sayısı Mt1, Mt2 Nm indeksine göre moment ηtop % toplam kademe verimi  Aşağıda Tablo 1.1 de önerilen sonsuz vida diş sayısı “z1” ve buna bağlı çevirme oranı “u” verilmiştir. Görüldüğü gibi en küçük çevirme oranı imin ≈ 5 , üst sınır çevirme oranı olarak imax ≈ 50 ... 60 alınır. Çevirme oranı i > 60 da redüktörde normal olmayan boyutlar ve çok fazla
aşınma ortaya çıkar. 1.1.2 Sonsuz vida dişlisinin boyutları 1.1.2.1 Sonsuz vida dişlisi, pinyonun ortalama helis açısı “γor” Pinyon şaftında diş cıvata vidası gibi açılmıştır. Pinyonun ortalama helis açısı “γor” Şekil. 1.5 de
görüldüğü gibi sonsuz vida yanağı orta çapı ile eksene dik düzlem arasındaki açıdır. Bu açı salyangoz çarkında helis açısı “β” dır. Genelde γor ≈ 15...25° arası olur. Eğer pinyonun ortalama helis açısı “γor” yı cıvatada olduğu gibi hatve ve ortalama yanak çapı ile gösterirsek:
 ⋅π
β = γ =
or1
z1 or d
p tan tan F. 1.2

ve bu formülden γor bulunur. 
π
β = γ =
or1
z1 or d
p arctan F. 1.3
pz1 mm pinyondaki hatve
dor1 mm sonsuz vidanın orta çapı
Sonsuz dişlideki taksimatları yakından inceleyecek olursak, şu bağıntıları buluruz. 1.1.2.2 Sonsuz vida dişlisinin (Pinyonun) hatvesi “pz1”  pz1 = z1 . px F. 1.4  pz1 mm pinyondaki hatve z1 [-] Pinyonun diş sayısı
px mm Eksenel taksimat

Salyangoz dişliler

Bir makinada çalışacak redüktörde şu şartlar: tahrik ekseni ile çıkış ekseni bir birine dik, redüktör hacmi küçük, çevirme oranı büyük ve hareket frensiz durdurulması isteniyorsa. Bütün bu şartları en ekonomik olarak salyangoz dişli rediktör yerine getirir ve problem çözülmüş olur. Teknik deyimi ile sonsuz vidalı dişliler, genelde eksenlerinin izdüşümleri birbirine dik olan fakat kesişmeyen millerle gücü iletirler. Bu dişlilere aynı zamanda “Salyangoz dişliler” de denilir. Çünkü prensip krokisi çizildiğinde salyangozu andırırlar (bak Şekil. 1.1 ve Şekil. 1.2). Genel olarak bir salyangoz dişli çifti “Salyangoz redüktör” ü’dür. Salyangoz redüktörü, salyangoz dişlili mil, yani giriş mili ile tahrik edilen salyangoz çarkından ve buna bağlı çıkış milinden oluşur. Kademeyi oluşturan her iki dişli birer helisel dişlidir. Ancak küçük dişlinin helisi çapa göre çok büyük olduğundan dişler vida halini almışlardır. Bu nedenle küçük dişliye “Sonsuz Vida” veya “Salyangoz dişli” ve büyük dişliyede “Salyangoz dişli çarkı” denir. Salyangoz dişlilerin formu, ya “silindirik helis” (bak Şekil. 1.3) veya diskin üstüne sarılı gibi görünen “globoid helis” (bak Şekil. 1.6) olur. Sonsuz vida dişlileri silindirik spiral dişli çarkların özel halidir. Silindirik spiral dişli çarklarda diş yanaklarındaki nokta temasına karşın, salyangoz dişlilerde kavrama alanı içinde temas çizgisi vardır. Genelde çevirme oranı umin ≈ 5 ve umax ≈ 50...60 arası seçilir. Kademede vidanın ve çarkın helis yönleri aynıdır.
Sosuz vida şekilleri:

En çok kullanılan sonsuz vida şekli silindiriktir (Zylindrisch, Şekil. 1.3 ) ve Z olarak gösterilir. Sonsuz vidanın silindir şeklinde olmasına rağmen, sonsuz vida profilinin şekli imalat sistemine göre çeşitli olduğundan dört gruba ayrılır (DIN 3975). ZA- Sonsuz vida, A profilli sonsuz vida. İstenilen trapez şekilli aletle frezeleme veya taşlama usulüyle üretilirler. Eksenel kesitleri trapez şeklindedir. Seyrek kullanılan tiptir. ZN- Sonsuz vida, N profilli sonsuz vida. İşleme aleti γor açılıdır. Normaldeki kesitleri trapez şeklindedir. Seyrek kullanılan tiptir. ZK- Sonsuz vida, K profilli sonsuz vida. İşleme aleti helis açısı γor ayarlanır. Diskfreze veya disk 

taşlama ile ğretilir. Üretimleri çok ekonomik olduğundan, en çok kullanılan şekillerden biridir. ZE- Sonsuz vida, E (evolvent) profilli son-suz vida. Normal kesitleri evolventtir. Çeşitli sistemlerle üretilirler. Üretimleri çok ekonomik olduğundan, en çok kullanılan şekillerden biridir. 

İzmir Torna - Torna ve Matematik İşlemler

Şekil l'de görülen CNC freze tezgahında, freze çakısının X, Y, Z eksenleri yönündeki hareketleri pozitif 
tersi yönündeki harekederi negatiftir. Tezgahtaki harekeder elle kumanda edilebildiği gibi, otomatik olarak program ile de kontrol edilebilmektedir. Tezgahta makro programlama için kullanılabilen 120 değişken vardır. Makro programlar alt programlar gibi belirli bir işlem sıralaması şeklinde çalışmaktadırlar. Ancak alt 
programlardan farklı olarak makrolar ile programlama değişkenlere dayanır. Bu değişkenlere göre bir işlem 
sıralaması tanımlanır. Daha sonra bu değişkenlere değerler verilerek çeşitli programlar kullanılabilir. 
Makro değişkenler, "# " işareti ile birlikte, 0-119 aralığındaki sayılar ile kullanılırlar. Bu değişkenler aynı 
zamanda, <, >, +, *, -, / gibi matematiksel ifadeler ile birlikte de kullanılabilirler. Ayrıca tezgahta kullanılabilen " SİN, COS, ANG ve SQR gibi hazır basit matematiksel fonksiyon parametreleri de kullanılır. 

İzmir Torna - Dişli İmalatı CNC Torna Tezgahları Kayseri

Bu takımların standart takımlardan bağımsız olarak, bileme işleminden sonra da yerlerine takılabilir olmalarının diş üzerinde iyi bir yüzey meydana getirdiği ve bunun da üstün bir özellik olduğu görülmüştür (5). Bir helisel düz dişlinin tel erozyon tezgahında CAD-CAM-NC Entegrasyonu yardımıyla imalat programı yapılmıştır (6). Genel CNC programı • yardımıyla Konik Düz Dişli imalatında özel çakılar (Kremayer çakı vb.) kullanılmadan piyasada ucuz ve bol miktarda bulunan parmak freze çakıları ile imalat yapılabildiği, ayrıca Vargel tezgahlarında konik düz dişli açmak için Matterson aparatı kullanılarak düz dişli açılabildiği gibi, klasik freze tezgahlarında da, herhangi bir özel çakıya ihtiyaç duyulmadan Matterson aparatı kullanılarak parmak freze çakısı ile düz konik dişlilerin açılabildiğini araştırmış, aynı çalışmada dik işlem merkezli CNC freze tezgahında Matterson aparatı kullanılarak konik düz dişlilerin imalatı için tamamen yeni bir freze çakısı tasarlanmış ve bu çakı ile konik dişlinin sağ ve sol evolvent profillerinin ayrı ayrı açılabilmesi için iki farklı CNC programı hazırlanarak, konik düz dişlilerin imalatı yapılmıştır. Aynı çalışmanın devamı olarak, yardımcı bir aparat kullanmadan DYNA MYTE 2900 CNC freze tezgahında konik düz dişlilerin açılması için makro programlı CNC imalat programı hazırlayarak konik düz dişlilerin imalaanı yapmıştır (7).